Swędząca skóra głowy bez łupieżu – przyczyny i sposoby łagodzenia
Przedstawione poniżej treści nie mają charakteru promocyjnego. Ich wyłącznym celem jest edukacja i podniesienie poziomu wiedzy odbiorcy na temat zdrowia. Należy jednak pamiętać, że żadna z informacji nie może zastąpić porady lekarskiej lub konsultacji z farmaceutą.
Swędząca skóra głowy powoduje naturalny odruch drapania się. O ile łatwo tę przypadłość dermatologiczną wytłumaczyć widocznym łupieżem, podrażnieniami czy krostkami, o tyle dyskomfort, gdy skóra wygląda na całkowicie zdrową, może okazać się już zdecydowanie bardziej frustrujący. Brak łupieżu czy zaczerwienienia sprawiają, że trudno znaleźć przyczynę, a problem często bywa bagatelizowany. Uporczywy świąd w wielu przypadkach ma bardzo konkretną przyczynę, nie zawsze związaną tylko z niewłaściwą pielęgnacją. Warto przyjrzeć się temu bliżej, aby wiedzieć, w jaki sposób postępować, aby zapewnić sobie realną ulgę i tym samym lepszą kondycję skóry głowy.
Czym jest świąd skóry głowy (pruritus) i kogo dotyczy?
Świąd skóry głowy, w terminologii medycznej określany jako pruritus, to nieprzyjemne uczucie, które wywołuje odruch drapania. W sytuacji, gdy występuje on bez widocznych zmian chorobowych, takich jak: łupież, wykwity czy krosty, mówimy o pruritus sine materia czyli uporczywym swędzeniu skóry głowy bez widocznej przyczyny dermatologicznej. Skóra na pierwszy rzut oka wydaje się całkowicie zdrowa, niestety odczucie silnego świądu potrafi być bardzo dokuczliwe.
Kogo dotyczy problem?
Swędząca skóra głowy to problem dość powszechny, który może dotyczyć nawet 25% populacji1. Warto też zaznaczyć, że w większych aglomeracjach, gdzie jest dużo zanieczyszczeń czy twarda woda, ten odsetek może być znacznie większy. Dodatkowo niektóre grupy osób mogą być bardziej podatne na świąd, np.:
- Seniorzy. Wraz z upływem lat skóra, jak i całe ciało, starzeje się. Z wiekiem aktywność gruczołów łojowych naturalnie spada, co przekłada się na mniejszą zdolność naskórka do zatrzymywania wody. Efektem tego skóra ma tendencję do przesuszania się, a także występowania świądu.
- Osoby w okresie wahań hormonalnych. Spadek estrogenów, np. w czasie menopauzy, wiąże się z obniżoną produkcją kolagenu oraz lipidów w skórze, co przekłada się na osłabienie jej naturalnej bariery ochronnej, czyniąc ją bardziej podatną na przesuszenie i swędzenie.
- Osoby z atopowym zapaleniem skóry są wyjątkowo podatne na świąd. Co więcej, ich skóra reaguje swędzeniem na różnego rodzaju bodźce, które dla osoby zdrowej są całkowicie neutralne, jak: łagodny detergent w szamponie, wełniana czapka. W przypadku osób z AZS nawet podczas remisji choroby ich skóra wciąż pozostaje bardzo wrażliwa.
- Osoby, które bardzo często przebywają w klimatyzowanych pomieszczeniach. Klimatyzacja latem czy centralne ogrzewanie zimą mocno obniżają wilgotność powietrza. Suche powietrze powoduje szybszą utratę wody z naskórka, co prowadzi do przesuszenia i nieprzyjemnego uczucia ściągnięcia i swędzenia.
Specyfika objawów
To nie tylko zwykłe swędzenie
Swędzenie skóry głowy nie zawsze musi wiązać się z charakterystycznym osypywaniem się białych cząsteczek na włosach. Jest to raczej bardziej złożony problem. Osoby, którym dolega świąd, opisują go w bardzo różny sposób, a ta różnorodność z kolei ma swoje dermatologiczne nazewnictwo, np.:
- Trichodynia – nazywana potocznie „bólem włosów”. Jest to charakterystyczne uczucie bolesności włosów u nasady2. Osoby dotknięte trichodynią mają wrażenie, jakby ich włosy były obciążeniem lub czują nieprzyjemne kłucie jak igłą. Dolegliwości nasilają się, zwłaszcza gdy nosi się ciasne upięcia.
- Uczucie mrowienia. Część pacjentów świąd odczuwa również jako wrażenie, że po ich skórze poruszają się owady. Oczywiście jest to tylko złudzenie, jednak może być tak dokuczliwe, że skłania do natychmiastowego drapania się.
- Uczucie ściągnięcia – jest charakterystycznym objawem przesuszonej skóry głowy, której bardzo często towarzyszy napięcie i świąd.
Swędzenie skóry głowy nasila się nocą
Jedną z wyjątkowo dokuczliwych cech przewlekłego świądu jest nasilenie się problemu nocą, co przekłada się wybudzanie się w nocy i tym samym gorszą jakość snu. Dlaczego tak się dzieje?
- Nocą spada poziom kortyzolu. Jest to naturalny hormon przeciwzapalny, który pomaga utrzymać ciało w gotowości w ciągu dnia. Rano jego poziom jest najwyższy, a wieczorem naturalnie spada. Gdy poziom kortyzolu maleje, zmniejsza się również naturalna bariera ochronna organizmu, która ma chronić przed stanem zapalnym i świądem.
- Nocą rozszerzają się naczynia krwionośne. Ciepło wieczornej kąpieli, a potem łóżka powoduje rozszerzanie się naczyń krwionośnych. Wzrost przepływu krwi może zwiększyć uwalnianie związków odpowiedzialnych za reakcję zapalną, co wzmacnia swędzenie.
- Nocą jest mniej bodźców rozpraszających. W ciągu dnia jesteśmy narażeni na szereg bodźców, jak: praca, rodzina, różne aktywności, które odwracają nieco uwagę od problemu. Nocą, gdy wszystko cichnie, uwaga ciała może skupić się na sygnałach swędzenia, przez co problem może wydawać się intensywniejszy.
PIROLAM®
Szampon przeciwłupieżowy z działaniem 3 w 1
• Likwiduje przyczynę łupieżu – grzyby
• Łagodzi podrażnienie i swędzenie skóry głowy
• Pielęgnuje i regeneruje włosy i skórę głowy
Negatywny wpływ na jakość życia
Przewlekłe swędzenie skóry głowy, nawet jeśli występuje bez widocznych zmian jak: łupież czy krostki, zdecydowanie obniża jakość życia. Uporczywy świąd tworzy błędne koło fizycznego dyskomfortu, ale też powoduje psychiczne obciążenie. Nieustanna potrzeba drapania się powoduje wybudzanie w nocy, co może przełożyć się na zmęczenie czy problemy z koncentracją następnego dnia. Swędząca skóra głowy to także problem w kontekście społecznym. Konieczność drapania się powoduje wstyd czy lęk przed oceną czy oskarżeniami, np. o brak higieny. To może prowadzić do niepokoju, frustracji czy nawet wycofywania się z życia towarzyskiego.
Sucha skóra głowy a łupież – jak rozpoznać różnicę?
Ekstremalnie przesuszona skóra głowy zaczyna się naturalnie łuszczyć, a drobne płatki naskórka mogą osypywać się na włosy i ramiona, co łudząco przypomina łupież, jednak zdecydowanie nim nie jest. Mechanizm powstawania tych dwóch problemów jest zupełnie inny. Rozróżnienie czy mamy do czynienia z suchą skórą głowy, czy z łupieżem jest szalenie istotne, ponieważ obie przypadłości mają inne przyczyny i wymagają innego podejścia pielęgnacyjnego. Stosowanie silnych szamponów przeciwłupieżowych na przesuszoną skórę może tylko pogłębić problem świądu.
Różnice między suchą skórą głowy a łupieżem
|
Cecha |
Sucha skóra głowy |
Łupież |
|
Przyczyna |
Brak nawilżenia, uszkodzona bariera hydrolipidowa na skutek, np. zbyt agresywnej pielęgnacji czy czynników zewnętrznych. |
Zaburzenia mikrobiomu skóry w wyniku nadmiernej produkcji sebum i przerostu grzyba Malassezia. |
|
Wygląd płatków |
Bardzo drobne, wręcz mikroskopijne, białe, suche, sypkie jak puder; łatwo odpadają. |
Większe, również mogą być białe i suche, ale w przypadku łupieżu tłustego są one bardziej żółte, wilgotne, sklejone, trudno odpadają. |
|
Odczucia skóry |
Napięcie, uczucie ściągnięcia, uporczywy świąd bez widocznego zaczerwienienia. |
Uczucie nieświeżej skóry, umiarkowane swędzenie, czasem towarzyszy zaczerwienienie. |
|
Kondycja powierzchni skóry |
Skóra przesuszona, matowa, łuszcząca się. |
Skóra bywa zaczerwieniona, w widocznymi ogniskami łusek, w szczególności w miejscach gruczołów łojowych. |
|
Co skóra „lubi” |
Delikatne detergenty, np. na bazie ceramidów, kosmetyki o lekko natłuszczającej formule, unikanie gorącej wody. |
Kosmetyki specjalistyczne, takie jak: szampon przeciwłupieżowy, zwłaszcza na bazie cyklopiroksolaminy, czyli substancji o działaniu nie tylko przeciwgrzybiczym, ale i przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym. |
Od czego swędzi skóra głowy – środowiskowe i pielęgnacyjne przyczyny swędzenia
Świąd skóry głowy może mieć bardzo złożone podłoże, choć często związany jest z prozaicznymi czynnikami związanymi z naszym otoczeniem czy codziennymi rytuałami pielęgnacyjnymi. Nawet drobne błędy w pielęgnacji cz zmiany w środowisku mogą stopniowo naruszać naturalną barierę ochronną naskórka skóry głowy czyniąc go nadwrażliwym i skłonnym do uporczywego swędzenia. Co zatem może przyczynić się do wystąpienia problemu swędzącej skóry głowy?
Agresywne detergenty i alergeny
- Detergenty, które negatywnie wpływają na barierę ochronną skóry. SLES (Sodium Laureth Sulfate) i SLS (Sodium Lauryl Sulfate) to dwa popularne detergenty i częsty składnik kosmetyków myjących, takich jak: szampony do włosów. Choć bardzo skutecznie usuwają zanieczyszczenia, to niestety przy okazji rozpuszczają lipidy, czyli tłuszcze, które wchodzą w skład naturalnej bariery hydrolipidowej skóry. To powoduje jej nieszczelność, co prowadzi do nadmiernej suchości, uczucia napięcia i świądu3,4.
- Alergeny i substancje drażniące. Problem świądu skóry może być wynikiem reakcji alergicznej na składniki zawarte w kosmetykach. Do szczególnie drażniących należą, np.: substancje zapachowe czy niektóre konserwanty, jak: Methylisothiazolinone (MIT) – jeden z bardzo silnych alergenów kontaktowych.
- Chemia fryzjerska. Agresywne zabiegi chemiczne czy farbowanie włosów zwłaszcza silnymi farbami o dużym stężeniu amoniaku może podrażniać skórę głowy.
Błędy pielęgnacyjne
- Niedokładne spłukiwanie kosmetyków, zarówno szamponu, jak i odżywek i masek. Nie zawsze sam produkt jest powodem problemu, ale również sposób jego użycia. Resztki kosmetyków pielęgnacyjnych, jeśli nie zostaną skutecznie usunięte, tworzą na powierzchni skóry nieprzepuszczalną warstwę, która drażni mieszki włosowe oraz blokuje naturalne procesy zachodzące w naskórku. To prosta droga do podrażnień skóry i jej nadmiernego swędzenia.
- Zbyt rzadkie mycie włosów prowadzi do zalegania na powierzchni skóry głowy kurzu, sebum, martwego naskórka – co jest idealnym środowiskiem dla rozwoju drożdżaków i bakterii, które mogą wywoływać świąd. Włosy i skórę głowy należy myć tak często, jak tego potrzebuje, czyli nawet codziennie, ale wówczas używać do tego łagodnego szamponu bez SLES i SLS. Prawidłowe mycie głowy to nie tylko częstotliwość, ale i technika. Szamponem myjemy, przede wszystkim, skórę głowy, a powstałą pianą jedynie delikatnie przeciągamy po włosach na całej ich długości.
- Mycie głowy gorącą wodą. Wysoka temperatura rozszerza naczynia krwionośne, co z jednej strony zwiększa przepuszczalność skóry, np. na składniki aktywne z kosmetyków, ale z drugiej nasila produkcję histaminy, czyli związku inicjującego reakcję swędzenia5.
Urazy mechaniczne i termiczne
- Gorący nawiew suszarki i częste stylizowanie włosów na gorąco, np.: suszarką, lokówką, to szybki sposób do naruszenia bariery ochronnej skóry głowy.
- Ciasne upięcia, doczepianie włosów powoduje nieustanne napięcie mieszków włosowych i mikrouszkodzenia skóry.
- Syntetyczne lub wełniane nakrycia głowy. Sztuczne materiały często blokują swobodną cyrkulację powietrza, co tworzy wilgotne środowisko – idealne dla rozwoju szkodliwych drobnoustrojów. Z kolei wełna jest szorstka i „gryzie” co prowadzi do mechanicznych podrażnień i wywoływania uczucia swędzenia.
Czynniki środowiskowe
- Zanieczyszczenia powietrza, np. smog, wywołują stres oksydacyjny i stan zapalny. Zwłaszcza w dużych aglomeracjach skóra jest bardzo narażona na osadzanie się tych szkodliwych cząsteczek na jej powierzchni.
- Pomieszczenia o niskiej wilgotności powietrza. Częste przebywanie latem w klimatyzowanych pokojach, a zimą w ogrzewanych centralnym ogrzewaniem przyczynia się do przesuszania skóry.
- Ekspozycja na słońce. Promieniowanie UV uszkadza barierę ochronną skóry.
Zdrowotne i wewnętrzne podłoże problemu
Gdy skóra głowy swędzi, a nie widać na niej charakterystycznych białych płatków, być może problem leży gdzieś głębiej. Bardzo możliwie, że jest to efekt zmian hormonalnych, chorób ogólnoustrojowych, a nawet wpływ stresu. Oto najczęstsze przyczyny problemu swędzącej skóry głowy:
Zaburzenia hormonalne
- Estrogeny a nawilżenie skóry. Estrogeny, czyli żeńskie hormony płciowe, odgrywają istotną rolę w utrzymaniu nawilżenia i jędrności skóry. Pobudzają one bowiem produkcję kwasu hialuronowego i kolagenu, które mają zdolność zatrzymywania wody. Gdy poziom estrogenów drastycznie spada, np.: w okresie menopauzy lub poporodowym, skóra staje się cieńsza i traci nawilżenie. Wówczas może dojść do atrofii skóry, czyli zjawiska, gdy skóra staje się ekstremalnie cienka, przypomina pergamin i może zacząć dokuczliwie swędzieć6.
- Niedoczynność tarczycy to stan, który, między innymi, powoduje, że metabolizm organizmu zwalnia. Wówczas również skóra pracuje na obniżonych obrotach i zmniejsza się wydzielanie sebum. Efektem tego skóra staje się sucha, łuszcząca i może pojawić się świąd7, a problem również może dotyczyć skóry głowy.
Choroby ogólnoustrojowe
Przy chorobach ogólnorozwojowych, gdy np. nerki czy wątroba, nie pracują prawidłowo, objawem może być właśnie swędząca skóra głowy. Stan skóry bardzo często jest bowiem odzwierciedleniem tego, co dzieje się wewnątrz organizmu.
- Problemy z nerkami, np. niewydolność nerek. Gdy nerki nie filtrują krwi w odpowiedni sposób, toksyczne produkty przemiany materii, takie jak mocznik w nadmiarze, mogą być w części wydalane przez skórę, podrażniając tym samym zakończenia nerwowe i wywołując uporczywy świąd.
- Choroby wątroby. Uporczywy świąd skóry, często bez widocznych zmian skórnych, to charakterystyczny objaw cholestazy, czyli stanu w którym dochodzi do zaburzenia odpływu żółci z wątroby.
- Cukrzyca. Wysoki poziom glukozy, zwłaszcza gdy utrzymuje się przez dłuższy czas, prowadzi do neuropatii cukrzycowej czyli stanu, w którym dochodzi do uszkodzenia włókien nerwowych, co manifestuje się bólem, mrowieniem, ale też swędzeniem. Dodatkowo hiperglikemia sprzyja nadmiernej suchości skóry8.
Stres i problemy układu nerwowego
- Przewlekły stres podnosi kortyzol czyli tzw. „hormon stresu” i uwalnia neuropeptydy (rodzaj przekaźników w układzie nerwowym), które uwrażliwiają zakończenia nerwowe na skórze głowy. Swędzenie „z nerwów” to udokumentowany mechanizm, który świadczy o tym, że psychika ma ogromne znaczenie dla wyglądu skóry. Neuropeptydy bezpośrednio stymulują komórki odpornościowe organizmu do wyrzutu histaminy (związku regulującego stany zapalne w organizmie) i innych związków wywołujących stan zapalny. Efektem tego skóra staje się nadwrażliwa i zaczyna uporczywie swędzieć9.
- Błędne koło świądu i drapania. Stres wywołuje wyrzut histaminy, co z kolei powoduje świąd, który zmusza do ciągłego drapania się. Drapanie uszkadza naturalną barierę ochronną skóry, co tylko pogłębia tworzenie się stanów zapalnych i napędza kolejne napięcia nerwowe. W tym wypadku leczenie wymaga nie tylko stosowania preparatów leczniczych i pielęgnacyjnych, ale również wdrożenia technik relaksacyjnych.
Niedobory witamin i minerałów
To, co jemy, ma ogromne znaczenie dla kondycji skóry, również tej na głowie. Różnego rodzaju nieprawidłowości w diecie czy niedobory witamin mogą znacząco osłabić naturalne mechanizmy naprawcze skóry, a nawet wywołać stan zapalny. Jedną z najczęstszych przyczyn gorszego stanu skóry jest niedobór następujących elementów:
- Niedobór kwasów omega-3 i omega-6. Są one jednym z głównych budulców cementu międzykomórkowego w naskórku. Ich niedobór prowadzi do naruszenia naturalnej bariery hydrolipidowej skóry, co sprawia, że staje się ona bardziej przepuszczalna, przez co traci wodę i przesusza się. Badania naukowe wykazują, że uzupełnienie tych kwasów, zwłaszcza omega-3, w diecie może znacząco poprawić nawilżenie oraz zmniejszyć nasilenie świądu10.
- Niedobór witamin z grupy B (zwłaszcza B3). Poważny niedobór niacyny może prowadzić do pelagry (rumienia lombardzkiego), czyli choroby, której jednym z charakterystycznych objawów jest silne zapalenie skóry, któremu często towarzyszy uporczywy świąd11.
- Niedobór cynku może prowadzić do zmian skórnych i różnego rodzaju problemów dermatologicznych. Niedobór cynku osłabia barierę ochronną skóry, przez co łatwiej o stany zapalne i nieprzyjemne objawy, takie jak: nadmierna suchość skóry, uczucie napięcia, swędzenie12.
- Niedobór żelaza może być przyczyną świądu ogólnoustrojowego, który obejmuje również skórę głowy, nawet jeśli nie ma widocznych na niej zmian skórnych. Niski poziom żelaza niestety często współwystępuje z uporczywym swędzeniem skóry, dlatego warto wziąć ten fakt pod uwagę u osób, u których pojawia się swędzenie, ale bez typowych objawów dermatologicznych.
Jak złagodzić swędzenie skóry głowy? Skuteczne metody i pielęgnacja
W łagodzeniu swędzenia skóry głowy kluczowe jest, aby skupić się na stosowaniu łagodnych kosmetyków, które nawilżą, zmniejszą podrażnienia, ale też odbudowują naruszoną barierę hydrolipidową skóry. Konieczna jest także zmiana codziennych nawyków i być może, przy bardzo dokuczliwym problemie – sięgnięcie po profesjonalną pomoc.
Swędzącą skóra głowy – domowe sposoby pielęgnacji
Jaki szampon do włosów wybrać?
Przy problemie ze swędzącą skórą głowy istotne jest, aby do jej mycia używać delikatnego szamponu o działaniu nawilżającym i kojącym. Dodatkowo niektóre specjalistyczne szampony zawierają w sobie substancje przeciwświądowe, które działają jako miejscowy środek znieczulający. Zatem, na jakie składniki aktywne warto zwrócić uwagę, wybierając szampon do włosów:
|
Składnik aktywny (INCI) |
Jak działa? |
|
Mocznik (Urea) |
W niskich stężeniach (czyli do maksymalnie 5-10%) działa silnie nawilżająco i skutecznie wiąże wodę w naskórku. W wyższych stężeniach działa w sposób złuszczający. Poprawia nawilżenie oraz redukuje świąd spowodowany suchością13. |
|
Ceramidy (Ceramide NP, Ceramide AP, Ceramide EOP, Ceramide NS/NG, Ceramide EOS, Ceramide AS, Ceramide AG). |
Są głównym składnikiem cementu międzykomórkowego skóry, przez co uszczelniają jej barierę ochronną i chronią przed nadmierną utratą wody14. |
|
Niacynamid (Niacinamide) |
Wykazuje działanie przeciwświądowe i przeciwdrobnoustrojowe. Ma silne działanie przeciwzapalne i kojące. Wspiera syntezę naturalnych lipidów występujących w barierze ochronnej naskórka, zmniejszając utratę wody i redukując zaczerwienienie, co pośrednio łagodzi świąd15. |
|
Alantoina (Allantoin) |
Ceniona za właściwości łagodzące podrażnienia i zaczerwienienia. Działa przeciwzapalne i regenerująco16. |
|
Bisabolol (Alfa-bisabolol)
|
Substancja o działaniu przeciwzapalnym i łagodzącym skórę. Pomaga redukować objawy podobne do zmian w atopowym zapaleniu skóry, przez co działa kojąco na skórę w stanach zapalnych17. |
|
Polidokanol (Laureth-9) |
Typowo przeciwświądowy składnik stosowany głównie w aptecznych szamponach i kremach. Działa jako środek miejscowo znieczulający, hamując przewodnictwo impulsów nerwowych odpowiedzialnych za nieprzyjemne odczuwanie świądu18. |
|
Pantenol (Panthenol) |
Silny humektant wspierający gojenie,o działaniu przeciwzapalnym. |
|
Aloes (Aloe Barbadensis Leaf Juice, Aloe Barbadensis Leaf Extract, Aloe Barbadensis Leaf Water, Aloe Barbadensis) |
Działa łagodząco i nawilżająco, zmniejszając podrażnienia, pieczenie i swędzenie skóry głowy. Zatrzymuje wodę w naskórku, poprawiając nawilżenie skóry i kondycję włosów. |
|
Proteiny roślinne (np.: Hydrolyzed Wheat Protein, Oat Protein, Rice Protein, Rice Protein) |
Działają wzmacniająco i nawilżająco. Nie tylko odżywiają włosy, ale też wspierają naturalną barierę ochronną skóry głowy oraz łagodzą podrażnienia. |
Rola peelingu skóry głowy
Nawet swędząca skóra głowy odniesie szereg korzyści z delikatnego peelingu. Dla wrażliwej skóry najlepiej wybierać kosmetyki o łagodnym działaniu, np. enzymatyczne – nie posiadają one bowiem drobinek ścierających, które mogłyby podrażnić naskórek. Peeling skóry głowy ma za zadanie usunięcie nagromadzonego zrogowaciałego naskórka i sebum,, które mogą blokować ujścia mieszków włosowych, sprzyjać podrażnieniom i wywoływać swędzenie. Usunięcie martwych komórek skóry zwiększa również lepsze wchłanianie i skuteczność aplikowanych później preparatów pielęgnacyjnych.
Zmiana nawyków
Kilka prostych zmian w codziennym życiu może znacząco podnieść komfort funkcjonowania przy problemach ze swędzącą skórą głowy. To, na co należy zwrócić uwagę to:
- Bezwzględne unikanie drapania. Drapanie, choć przynosi krótkotrwałą ulgę, niestety też pogarsza stan skóry. Tworzy mikrouszkodzenia, które ułatwiają drogę bakteriom i grzybom, a także nasilają stan zapalny. American Academy of Dermatology (AAD) w przypadku problemów ze świądem zaleca utrzymywanie krótko obciętych i gładkich paznokci, aby zminimalizować uszkodzenia skóry i ryzyko infekcji podczas nieświadomego drapania się, np. w nocy19.
- Unikanie mycia głowy gorącą wodą. Kontakt skóry z gorącą wodą zwiększa utratę wody z naskórka i zaburza funkcję bariery naskórkowej. To oznacza, że skóra traci więcej wilgoci, a jej ochrona przed drażniącymi czynnikami zewnętrznymi jest słabsza. Efektem tego jest przesuszona, napięta i skłonna do podrażnień skóra, która zaczyna nieprzyjemnie swędzieć.
- Higiena akcesoriów. Szczotki i grzebienie to akcesoria na których gromadzą się sebum, martwy naskórek, resztki kosmetyków co prowadzi do rozwoju bakterii, które potem są z powrotem przenoszone na wrażliwą skórę głowy podczas czesania włosów. Z tego też względu tak ważne jest, by je regularnie czyścić. Zobacz: Jak wyczyścić szczotkę do włosów.
Profesjonalna pomoc na swędzącą skórę głowy
W przypadku, gdy domowe sposoby nie przynoszą pożądanych rezultatów, wówczas warto skorzystać z pomocy specjalisty i udać się, np. do gabinetu trychologicznego. Istnieją bowiem ciekawe zabiegi, które mogą przynieść realną ulgę i poprawić tym samym stan skóry głowy. Są to, np.:
- Peeling trychologiczny. Jest to peeling enzymatyczny lub kwasowy wykonywany przez specjalistę. Jego zadaniem jest usunięcie zrogowaciałego naskórka w sposób kontrolowany, co jest pomocne w przywróceniu równowagi skórze głowy. Zabieg pomaga także odblokować mieszki włosowe, co jest istotne w przypadku nadmiernego łojotoku, ale też uporczywego świądu.
- Infuzja tlenowa skóry głowy. To nieinwazyjny zabieg polegający na wtłaczaniu w skórę głowy pod ciśnieniem czystego tlenu w połączeniu z aktywnymi substancjami, takimi jak: kwas hialuronowy, niacynamid czy witaminy. Pomaga on głęboko nawilżyć i dotlenić komórki skóry głowy, działa silnie kojąco i jest szczególnie polecany dla skóry bardzo wrażliwej i podatnej na bodźce.
Pytania i odpowiedzi
Dlaczego głowa swędzi zaraz po umyciu?
Skóra głowy może reagować swędzeniem jako reakcja na składniki aktywne szamponu, takie jak: silne detergenty myjące (np. SLES/SLS), ale również na pozornie neutralne składniki, np.: substancje zapachowe, konserwanty bądź barwniki. Po kontakcie z alergenem uruchamiany jest mechanizm immunologiczny, prowadzący do swędzenia i zaczerwienienia. Swędzenie może być także efektem niedokładnego spłukania włosów i skóry głowy po myciu. Pozostałości kosmetyków tworzą na powierzchni skóry zalegającą warstwę, która wysycha i zwiększa pH skóry, co prowadzi do przesuszenia i aktywuje zakończenia nerwowe odpowiedzialne za świąd.
Może to być również efekt przesuszenia skóry przez zbyt ciepłą wodę.
Czy swędzenie głowy zawsze oznacza chorobę?
Nie. Często jest to po prostu sygnał, że skóra jest przesuszona lub podrażniona, np. z powodu suchego powietrza czy niewłaściwej pielęgnacji. Jeśli jednak świąd jest przewlekły i bardzo intensywny, a do tego towarzyszą mu inne objawy, może to wskazywać na problemy ogólnoustrojowe, np. związane z tarczycą czy nerkami i wymaga konsultacji lekarskiej.
Czy domowe sposoby na swędzącą skórę głowy są bezpieczne?
Wiele domowych sposobów na swędzącą skórę głowy jest bezpiecznych, jak maski z aloesu, siemienia lnianego. Należy jednak uważać na ocet czy sok z cytryny, które na podrażnionej skórze mogą wywołać pieczenie, a nawet drażnić naturalną barierę ochronną skóry.
Czy mogę olejować swędzącą skórę głowy?
Tak. Olejowanie jest dozwolone i może pomóc w redukcji świądu wynikającego z suchości, tworząc warstwę zapobiegającą utracie wody, jednak należy podchodzić do tego z umiarem. Istotne, aby wybierać odpowiednie naturalne i dokładnie je zmywać. Źle zmyty olej może prowadzić do zatykania mieszków włosowych, co może zaostrzyć stan zapalny i świąd.
Powiązane artykuły:
Swędzenie skóry głowy - dlaczego? Przyczyny >>
Jak prawidłowo myć włosy? Instrukcja krok po kroku >>
Jak wyczyścić szczotkę do włosów? >>
Peeling skóry głowy – jak oczyścić skórę głowy w domu? >>
Badanie włosów – jakie wykonać? Rodzaje >>
Specjalista od włosów i skóry głowy - kim jest trycholog? >>
Cebulki włosów - jak pobudzić uśpione? >>
Bibliografia:
- The Itchy scalp - scratching for an explanation. Ghada A Bin saif, Marna E Ericson, Gil Yosipovitch. Exp Dermatol. 2011 Dec;20(12):959–968. PubMed.
- Sensitive Scalp and Trichodynia: Epidemiology, Etiopathogenesis, Diagnosis, and Management. Emilly Neves Souza, Alessandra Anzai, Carolina Oliveira Costa Fechine, Neusa Yuriko Sakai Valente, Ricardo Romiti. PubMed. 2023 Sep 21;9(6):407–415.
- Effect of mixed surfactants on stratum corneum: a drying stress and Raman spectroscopy study. P. Purohit, P. Chandar, A. Vilinska, K. P. Ananthapadmanabhan, P. Somasundaran. PubMed. PMID: 24828034. 2014 Aug;36(4):379-85.
- Immediate and extended effects of sodium lauryl sulphate exposure on stratum corneum natural moisturizing factor. D. R. Hoffman, L. M.Kroll, A. Basehoar, B. Reece, C. T. Cunningham, D. W. Koenig. PubMed. PMID: 24152302. 2014 Feb;36(1):93-101.
- The Itchy scalp - scratching for an explanation. Ghada A Bin saif, Marna E Ericson, Gil Yosipovitch. PubMed.2011 Dec;20(12):959–968.
- Wpływ estrogenu na zmiany zachodz¹ce w skórze. Barbara Zegarska, Magdalena Woźniak. Przegląd Menopauzalny 2007; 4: 233–238. https://share.google/nGJy36m8Pvr7nUeG9 [dostęp 13.12.2025]
- The effect of thyroid disorders on the cutaneous manifestations in patients with chronic kidney disease. Zewei Chen, Weifeng Hu, Erwen Kou, Bo Wang, Yuanjie Zhu, Nanmei Liu. PubMed. PMCID: PMC12322994. 2025 Aug 4;47(1):2539950.
- Itch in Adult Population with Type 2 Diabetes Mellitus: Clinical Profile, Pathogenesis and Disease-Related Burden in a Cross-Sectional Study. Aleksandra A. Stefaniak, Piotr K. Krajewski, Dorota Bednarska-Chabowska, Marek Bolanowski, Grzegorz Mazur, Jacek C. Szepietowski. PubMed. PMCID: PMC8698455. 2021 Dec 15;10(12):1332. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8698455/?utm_source=chatgpt.com [dostęp 13.12.2025]
- A Narrative Review on Stress and Itch: What We Know and What We Would Like to Know. Nicole B. Khalil, Giulia Coscarella, Firdaus S. Dhabhar, Gil Yosipovitch. PubMed. PMCID: PMC11595100. 2024 Nov 14;13(22):6854. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11595100/?utm_source=chatgpt.com [dostęp 13.12.2025]
- Oral supplementation with fish oil reduces dryness and pruritus in the acetone-induced dry skin rat model. Raquel C. S. Barcelos, Cristina de Mello-Sampayo, Caren T. D. Antoniazzi, Hecson J. Segat, Henrique Silva, Juliana C Veit, Jaqueline Piccolo, Tatiana Emanuelli, Marilise E. Bürger, Beatriz Silva-Lima, Luis M. Rodrigues. PubMed. PMID: 26195090. 2015 Sep;79(3):298-304.
- Niacin Deficiency. Sasa Redzic, Muhammad F. Hashmi, Vikas Gupta. PubMed. July 25, 2023. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK557728/ [dostęp 13.12.2025]
- Trace element zinc and skin disorders. Pan Zou, Yuxin Du, Chunguang Yang, Yuchun Cao. PubMed. PMCID: PMC9887131. 2023 Jan 17;9:1093868. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9887131/?utm_source=chatgpt.com [dostęp 13.12.2025]
- Urea in Dermatology: A Review of its Emollient, Moisturizing, Keratolytic, Skin Barrier Enhancing and Antimicrobial Properties. Jaime Piquero-Casals, Daniel Morgado-Carrasco, Corinne Granger, Carles Trullàs, América Jesús-Silva, Jean Krutmann. P
- Ceramides and Skin Health: New Insights. Tze Lek Yong, Rahela Zaman, Navedur Rehman, Chung Keat Tan. PubMed. PMID: 39912256. 2025 Feb;34(2):e70042. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39912256/ [dostęp 13.12.2025]
- Niacinamide - mechanisms of action and its topical use in dermatology. Johannes Wohlrab, Daniela Kreft. PubMed. PMID: 24993939. 2014;27(6):311-5. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24993939/ [dostęp 13.12.2025]
- Comparative Study of the Biological Activity of Allantoin and Aqueous Extract of the Comfrey Root. Vesna Lj. Savić, Vesna D. Nikolić, Ivana A. Arsić, Ljiljana P. Stanojević, Stevo J. Najman, Sanja Stojanović, Ivana I Mladenović-Ranisavljević. PubMed PMID: 25880800. 2015 Aug;29(8):1117-22. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25880800/ [dostęp 13.12.2025]
- (-)-α-Bisabolol Alleviates Atopic Dermatitis by Inhibiting MAPK and NF-κB Signaling in Mast Cell. Guangxia Li, Huayan Wu, Liqin Sun, Kang Cheng, Zhi Lv, Kaixian Chen, Fei Qian, Yiming Li. PubMed PMID: 35807237. 2022 Jun 21;27(13):3985. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35807237/ [dostęp 13.12.2025]
- Polidocanol inhibits cowhage - but not histamine-induced itch in humans. Tomasz Hawro, Joachim W. Fluhr, Valérie Mengeaud, Daniel Redoulès, Martin K Church, Marcus Maurer, Martin Metz. PubMed PMID: 25265889. 2014 Dec;23(12):922-3. doi. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25265889/ [dostęp 13.12.2025]
- https://www.aad.org/public/diseases/eczema/types/atopic-dermatitis/self-care?utm_source=chatgpt.com [dostęp 13.12.2025]
- The Itchy scalp - scratching for an explanation. Ghada A Bin saif, Marna E Ericson, Gil Yosipovitch. PubMed.2011 Dec;20(12):959–968. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3233984/ [dostęp 12.12.2025]
- aad.org/news/how-to-treat-dandruff [dostęp 12.12.2025]
- Scalp Pruritus: Review of the Pathogenesis, Diagnosis, and Management. Ploysyne Rattanakaemakorn, Poonkiat Suchonwanit. PubMed. 2019 Jan 15;2019:1268430 pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6350598/ [dostęp 12.12.2025]
- The Itchy scalp - scratching for an explanation. Ghada A Bin saif, Marna E Ericson, Gil Yosipovitch. Exp Dermatol. 2011 Dec;20(12):959–968. PubMed. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3233984/ [dostęp 12.12.2025]
- Sensitive Scalp and Trichodynia: Epidemiology, Etiopathogenesis, Diagnosis, and Management. Emilly Neves Souza, Alessandra Anzai, Carolina Oliveira Costa Fechine, Neusa Yuriko Sakai Valente, Ricardo Romiti. PubMed. 2023 Sep 21;9(6):407–415. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10697758/ [dostęp 12.12.2025]
- A folliculocentric perspective of dandruff pathogenesis: Could a troublesome condition be caused by changes to a natural secretory mechanism? Susan L. Limbu, Talveen S. Purba, Matthew Harries, Tongyu C. Wikramanayake, Mariya Miteva, Ranjit K. Bhogal, Catherine A. O'Neill, Ralf Paus. Wiley Online Library. 05 September 2021. doi.org/10.1002/bies.202100005 dostęp 12.12.2025][
- European S2k Guideline on Chronic Pruritus. Elke Weisshaar, Jacek C. Szepietowski, Florence Dalgard, Simone Garcovich, Uwe Gieler, Ana Gimenez-Arnau, Julien Lambert, Tabi Leslie, Thomas Mettang, Laurent Misery, Ekin Savk, Markus Streit, Erwin Tschachler, Joanna Wallengren, Sonja Ständer. medicaljournals.se/acta/content/html/10.2340/00015555-3164 [dostęp 12.12.2025]
PIR/2026/98
