Łupież suchy - przyczyny. Jak zwalczyć?

Czym jest łupież suchy? 

Łupież to powszechnie występująca dolegliwość, charakteryzująca się złuszczaniem owłosionej skóry głowy. W dermatologii przede wszystkim wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje łupieżu suchy i mokry. Łupież suchy, nazywany także zwykłym (pityriasis simplex seborrhoica capillitii). jest najczęściej spotykanym rodzajem łupieżu. Dotyka owłosionej skóry głowy i charakteryzuje się drobnopłatkowym złuszczaniem wierzchniej warstwy zrogowaciałego naskórka. Ten typ łupieżu można rozpoznać po sypaniu się z głowy suchych łusek o srebrnej, popielatej barwie. Typowe objawy łupieżu suchego to właśnie te drobne, suche płatki, które łatwo opadają na ramiona.

W podobny sposób objawia się także łupież tłusty ( mokry), z tą jedynie różnicą, że łuski są tłuste i przybierają kolor żółtawy. Czym się różni łupież suchy od tłustego? Różni się przede wszystkim wyglądem łusek i towarzyszącymi objawami. Łuski w łupieżu suchym są małe, sypkie i białe lub srebrzyste, natomiast w łupieżu tłustym są większe, żółtawe i przylegają do skóry głowy oraz włosów. Ponadto osoby dotknięte łupieżem tłustym narzekają często na przetłuszczające się włosy i świąd. Takie dolegliwości, a zwłaszcza silne swędzenie, zazwyczaj nie towarzyszą osobom z łupieżem suchym, choć lekki świąd może występować.

Łupież suchy a sucha skóra głowy – jak odróżnić? 

Łupież suchy a sucha skóra głowy to dwie różne dolegliwości, które często są ze sobą mylone ze względu na podobne objawy, takie jak złuszczanie się naskórka. Jednak istnieją wyraźne różnice, które pozwalają je rozróżnić.

Łupież suchy (pityriasis simplex capitis):

• Przyczyna: głównie nadmierna proliferacja grzybów z rodzaju Malassezia, które naturalnie bytują na skórze. Wzrost ich liczby prowadzi do przyspieszonego cyklu odnowy komórek skóry.
• Wygląd płatków: drobne, sypkie, białe lub srebrzyste łuski, które łatwo opadają z włosów i są widoczne na ubraniu.
• Swędzenie: zazwyczaj umiarkowane lub brak.
• Stan skóry głowy: może być lekko zaczerwieniona, ale rzadko występują stany zapalne. Skóra nie jest nadmiernie sucha.
• Włosy: zazwyczaj normalne lub suche, nie przetłuszczają się.

 

Szampon

PIROLAM^®

Szampon przeciwłupieżowy z działaniem 3 w 1

•   Likwiduje przyczynę łupieżu – grzyby
•   Łagodzi podrażnienie i swędzenie skóry głowy
•   Pielęgnuje i regeneruje włosy i skórę głowy

WIĘCEJ

LEK OTC*

Łupież suchy a łuszczyca – czy to może być coś poważniejszego? 

Obecność srebrzystych łusek na głowie może budzić niepokój związany z łuszczycą. Choć objawy bywają podobne, istnieją istotne różnice, które pomagają we wstępnej identyfikacji problemu:

• Struktura zmian: w łupieżu suchym łuski są drobne, sypkie i przypominają śnieg. W łuszczycy tworzą one grube, nawarstwione "blaszki", które trudno oddzielić od skóry (próba ich zdrapania może powodować punktowe krwawienie – tzw. objaw Auspitza).
• Umiejscowienie: łupież zazwyczaj występuje na całej powierzchni owłosionej skóry głowy. Zmiany łuszczycowe często tworzą wyraźnie odgraniczone ogniska i lubią pojawiać się na linii włosów (tzw. korona łuszczycowa) oraz za uszami.
• Stan zapalny: łuszczycy towarzyszy zazwyczaj silniejszy stan zapalny i wyraźne zaczerwienienie pod łuską, podczas gdy w łupieżu suchym skóra jest zazwyczaj blada lub lekko zaróżowiona.

Jeśli domowe metody i szampony przeciwłupieżowe nie przynoszą rezultatu po kilku tygodniach, należy bezwzględnie wykluczyć łuszczycę u dermatologa.

Przyczyny łupieżu suchego 

Wiele osób zastanawia się, od czego robi się łupież. Otóż bezpośrednią przyczyną łupieżu suchego jest zbyt szybkie złuszczanie się komórek naskórka. Dokładne mechanizmy tego procesu nie są jednak w pełni znane, ale wiadomo, że ogromną rolę odgrywają tu czynniki genetyczne, środowiskowe i mikrobiologiczne. Znane są jedynie czynniki, które mogą przyczynić się do przyspieszonego złuszczania zrogowaciałego naskórka, prowadząc do przyczyn łupieżu suchego.

Do najczęściej wymienianych zaliczają się niewłaściwa higiena – przede wszystkim zbyt rzadkie mycie włosów oraz złe nawyki pielęgnacyjne, zwłaszcza niedostateczne spłukiwanie szamponu do włosów. Czynnikiem wyzwalającym łupież suchy mogą być także nieodpowiednio dobrane kosmetyki do włosów. Dotyczy to zarówno szamponów i odżywek do włosów, jak i farb, lakierów, pianek, żeli czy innych preparatów do stylizacji. Wybór odpowiedniego szamponu na łupież jest ważny w walce z problemem.

Nie bez znaczenia jest także dieta. Nieodpowiednie odżywianie się, a konkretnie nadmierne spożycie cukru i tłuszczów nasyconych, także znajduje się na liście czynników powodujących łupież.

Co bardzo istotne, podrażniona skóra głowy sprawia, iż zwiększa się podatność na infekcje grzybicze, które leżą u podłoża rozwoju łupieżu. Warto wiedzieć, że na owłosionej skórze głowy fizjologicznie bytują grzyby drożdżopodobne Malassezia furfur. Stanowią one część naturalnej mikroflory skóry. Gdy bariera naskórkowa zostaje zniszczona, ilość grzybów Malassezia może się zwiększyć, będąc tym samym przyczyną łupieżu zwykłego.

Rola grzybów Malassezia 

Grzyby z rodzaju Malassezia w szczególności Malassezia furfur (znane również jako Pityrosporum ovale), są naturalnym składnikiem mikroflory skóry głowy u większości ludzi. W normalnych warunkach ich obecność jest bezobjawowa i nie powoduje problemów. Jednak w sprzyjających warunkach, takich jak osłabiona bariera skórna, nadmierna produkcja sebum (choć mniej istotna w łupieżu suchym niż w tłustym), zmiany pH skóry, stres czy zaburzenia hormonalne, grzyby te mogą zacząć rozmnażać się w niekontrolowany sposób. Ich metabolizm wytwarza substancje drażniące, które przyspieszają cykl odnowy komórkowej naskórka. Zamiast standardowych 28 dni, komórki złuszczają się co 7-10 dni, tworząc widoczne płatki. To właśnie ta nadmierna proliferacja Malassezia jest uważana za jedną z głównych przyczyn łupieżu suchego.

Wpływ pogody i ogrzewania (sezonowość)  

Czynniki środowiskowe odgrywają znaczącą rolę w nasilaniu się problemu łupieżu suchego. Wpływ pogody i ogrzewania na skórę głowy jest często niedoceniany.

• Zimą, gdy powietrze jest suche i zimne na zewnątrz, a w pomieszczeniach ogrzewane i również suche, skóra głowy traci wilgoć znacznie szybciej. Prowadzi to do przesuszenia naskórka i osłabienia jego bariery ochronnej. Osłabiona bariera staje się bardziej podatna na działanie czynników drażniących oraz na nadmierny rozwój grzybów Malassezia. Dlatego też wiele osób doświadcza nasilenia objawów łupieżu suchego właśnie w miesiącach zimowych i jesiennych.
• Latem, nadmierna ekspozycja na słońce i chlorowaną wodę również może przesuszać skórę głowy, choć rzadziej jest to bezpośrednią przyczyną łupieżu suchego. Sezonowość łupieżu jest więc wyraźnie zauważalna, a odpowiednia pielęgnacja dostosowana do pory roku może pomóc w zapobieganiu nawrotom.

Warto nadmienić, iż nieleczony łupież suchy może prowadzić do rozwoju łupieżu tłustego. Dlatego część autorów uważa, że łupież suchy jest łagodną formą łojotokowego zapalenia skóry głowy.

Twarda woda – cichy wróg skóry głowy 

Często pomijaną, a niezwykle istotną przyczyną nawracającego łupieżu suchego i świądu jest jakość wody, w której myjemy włosy. Woda twarda, bogata w jony wapnia i magnezu, ma destrukcyjny wpływ na barierę hydrolipidową skalpu.

Dlaczego twarda woda szkodzi?

Czy łupież suchy jest zaraźliwy? 

Nie, łupież suchy nie jest zaraźliwy. To bardzo ważne, aby rozwiać ten mit. Łupież suchy jest stanem skóry głowy, który wynika z wewnętrznych procesów organizmu (takich jak nadmierna aktywność grzybów Malassezia, zaburzenia bariery skórnej, reakcje na kosmetyki, dieta czy stres) oraz czynników środowiskowych. Nie jest to infekcja, którą można przenieść z jednej osoby na drugą poprzez kontakt z włosami, używanie wspólnych szczotek, ręczników czy czapek. Grzyby Malassezia są naturalnym składnikiem mikroflory skóry większości ludzi, a problem łupieżu suchego pojawia się, gdy ich równowaga zostaje zaburzona. Dlatego nie ma potrzeby obawiać się zarażenia łupieżem suchym od innej osoby.

Dieta przy łupieżu – co jeść, aby wzmocnić skórę? 

Dieta odgrywa niezwykle ważną rolę w utrzymaniu zdrowia skóry, w tym skóry głowy. Odpowiednie odżywianie może znacząco wspomóc walkę z łupieżem suchym oraz wzmocnić barierę naskórkową. Co jeść, aby wzmocnić skórę i zwalczyć łupież? Skup się na produktach bogatych w składniki odżywcze, które wspierają zdrowie skóry:

• Kwasy tłuszczowe Omega-3: mają silne właściwości przeciwzapalne i pomagają w utrzymaniu odpowiedniego nawilżenia skóry. Znajdziesz je w tłustych rybach morskich (łosoś, makrela, sardynki), siemieniu lnianym, nasionach chia, orzechach włoskich.
• Witamina A: niezbędna dla prawidłowej odnowy komórek skóry. Bogate źródła to marchew, bataty, szpinak, jarmuż, dynia.
• Witaminy z grupy B (szczególnie B7 – biotyna, B3 – niacyna, B6 – pirydoksyna): wspierają zdrowie skóry i włosów. Znajdziesz je w pełnoziarnistych produktach zbożowych, jajach, drożdżach, orzechach, nasionach, awokado, roślinach strączkowych.
• Witamina E: silny antyoksydant, chroni komórki skóry przed uszkodzeniami. Obficie występuje w orzechach, nasionach słonecznika, oliwie z oliwek, awokado.
• Cynk: minerał kluczowy dla procesów gojenia i regulacji wydzielania sebum. Znajdziesz go w pestkach dyni, wołowinie, ostrygach, soczewicy, fasoli.
• Probiotyki: wspierają zdrowie jelit, co ma pozytywny wpływ na ogólną odporność i stan skóry. Fermentowane produkty takie jak kefir, jogurt naturalny, kiszona kapusta czy ogórki są doskonałym źródłem.
• Woda: odpowiednie nawodnienie organizmu jest fundamentem dla zdrowej i dobrze nawilżonej skóry, w tym skóry głowy. Pij co najmniej 1,5-2 litry wody dziennie.

Czego unikać w diecie przy łupieżu?

• Cukier i przetworzone węglowodany: mogą nasilać stany zapalne w organizmie i sprzyjać rozwojowi grzybów.
• Tłuszcze nasycone i trans: znajdują się w fast foodach, przetworzonych przekąskach, margarynach. Mogą wpływać na skład sebum i nasilać podrażnienia.
• Alkohol: może prowadzić do odwodnienia i osłabienia bariery ochronnej skóry.

Zbilansowana dieta, bogata w świeże warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty i zdrowe tłuszcze, to podstawa w walce z łupieżem suchym i w budowaniu mocnej, zdrowej skóry.

Jak zwalczyć suchy łupież? 

Zwalczanie łupieżu suchego polega przede wszystkim na zmianie nawyków pielęgnacyjnych i stosowaniu odpowiednich produktów. Jeśli z głowy zaczynają się sypać suche, srebrne łuski, to sygnał by w pierwszej kolejności zmienić szampon do włosów oraz ograniczyć stosowanie kosmetyków do stylizacji, takich jak lakier, pianka czy żel. Sposoby na łupież suchy są różnorodne, ale wymagają konsekwencji.

Zmiana nawyków 

Zmiana nawyków jest podstawą w walce z łupieżem suchym. Stosuj delikatną pielęgnację. Zrezygnuj z suszenia włosów gorącym powietrzem, co dodatkowo przesusza skórę głowy i może nasilać problem. Dotyczy to także innych zabiegów stylizacyjnych z użyciem lokówki, prostownicy, wałków termicznych etc. Myj włosy letnią, a nie gorącą wodą, i starannie spłukuj szampon, aby nie pozostawiać resztek produktów na skórze. Regularne, ale delikatne mycie głowy pomoże usunąć nadmiar złuszczonego naskórka.

Uwaga na spanie z mokrymi włosami! 

Choć unikanie gorącego powietrza suszarki jest zalecane, pójście w drugą stronę – czyli kładzenie się spać z mokrą głową – jest równie szkodliwe. Wilgoć w połączeniu z ciepłem poduszki tworzy idealny mikroklimat (tzw. efekt kompresu) do namnażania się drożdżaków i bakterii. Dodatkowo mokra skóra jest bardziej podatna na uszkodzenia mechaniczne podczas tarcia o poduszkę. Najzdrowszym rozwiązaniem dla skóry z łupieżem jest wysuszenie skóry głowy (niekoniecznie końcówek włosów) letnim nawiewem suszarki przed snem.

Peeling trychologiczny – niedoceniany krok w walce z łupieżem 

Wiele osób skupia się wyłącznie na szamponach, zapominając, że zalegająca warstwa martwego naskórka blokuje działanie substancji aktywnych. W przypadku łupieżu suchego ważne jest regularne złuszczanie (eksfoliacja).
Dlaczego warto stosować peeling do skóry głowy?

• Usuwa "pancerz" z łusek: pozwala to składnikom przeciwgrzybiczym z szamponu dotrzeć bezpośrednio do skóry.
• Poprawia mikrokrążenie: dotlenia cebulki włosów, co jest ważne, jeśli łupieżowi towarzyszy osłabienie włosów.
• Nawilża: peelingi enzymatyczne lub kwasowe (np. z kwasem mlekowym lub mocznikiem) nie tylko złuszczają, ale i wiążą wodę w naskórku.

Zaleca się stosowanie peelingu raz w tygodniu. W przypadku łupieżu suchego najlepiej sprawdzą się peelingi enzymatyczne lub kwasowe, które rozpuszczają naskórek bez konieczności mechanicznego pocierania, co mogłoby dodatkowo podrażnić wrażliwy skalp.

Substancje aktywne 

Co na łupież suchy warto stosować? Zwalczanie łupieżu można wspomóc, stosując szampon na łupież, który zawiera w składzie takie substancje aktywne jak:

Rola nawilżania w odbudowie bariery naskórkowej 

W przypadku łupieżu suchego, istotną rolę odgrywa odbudowa i wzmocnienie bariery naskórkowej. Łupież suchy często idzie w parze z naruszoną barierą lipidową skóry, co prowadzi do utraty wilgoci i zwiększonej wrażliwości. Dlatego rola nawilżania w odbudowie bariery naskórkowej jest nie do przecenienia. Składniki takie jak wspomniana gliceryna, pantenol, mocznik, kwas hialuronowy czy ceramidy pomagają zatrzymać wodę w naskórku, przywracając mu elastyczność i zmniejszając uczucie ściągnięcia. Regularne stosowanie szamponów i odżywek o działaniu nawilżającym, przeznaczonych do suchej i wrażliwej skóry głowy, jest niezbędne w procesie leczenia. Pomaga to nie tylko w redukcji łupieżu, ale także w zapobieganiu jego nawrotom poprzez wzmocnienie naturalnych mechanizmów obronnych skóry.

Jak diagnozuje się łupież? Badanie trychologiczne 

Jeśli problem jest przewlekły, wizyta u specjalisty powinna obejmować nie tylko wywiad, ale i trychoskopię. To bezbolesne badanie polegające na oglądaniu skóry głowy i włosów w dużym powiększeniu (nawet 200-krotnym) za pomocą cyfrowej kamery.
Co widać podczas badania?

• Rodzaj złuszczania (czy jest to łupież suchy, tłusty, czy może zmiany łuszczycowe).
• Stan naczyń krwionośnych (ważne przy wykluczaniu stanów zapalnych).
• Obecność zaczopowanych ujść mieszków włosowych (krystalizacja sebum).
  Dzięki precyzyjnej diagnozie trycholog lub dermatolog może dobrać celowaną kurację, która zadziała szybciej niż metody prób i błędów.

Domowe sposoby na łupież suchy

Chcąc pozbyć się łupieżu suchego, można także sięgnąć po domowe sposoby na łupież suchy. Domowe zabiegi to często uzupełnienie terapii farmakologicznej, które może przynieść ulgę i wspomóc regenerację skóry. Jedną z takich metod jest stosowanie olejków na łupież, szczególnie olejku z drzewa herbacianego i geraniowego. Z użyciem wymienionych olejków można robić na przykład płukanki do włosów lub dodawać kilka kropel do szamponu.

Aby pozbyć się łupieżu suchego domowym sposobem warto spróbować płukanek z octu jabłkowego (rozcieńczonego) lub naparów ziołowych (np. z pokrzywy, rumianku).

Inne domowe sposoby na łupież:

• Maseczki z aloesu: aloes działa łagodząco, nawilżająco i przeciwzapalnie. Można aplikować świeży żel aloesowy bezpośrednio na skórę głowy.
• Olej kokosowy: ma właściwości nawilżające i delikatnie przeciwgrzybicze. Wmasowany w skórę głowy na kilkadziesiąt minut przed myciem może przynieść ulgę.
• Maseczki z jogurtu naturalnego: probiotyki zawarte w jogurcie mogą pomóc w przywróceniu równowagi mikroflory skóry.

 

Pamiętaj jednak, że leczenie domowe powinno być stosowane z umiarem i ostrożnością, a w przypadku nasilenia objawów zawsze należy skonsultować się z lekarzem.

 

Pytania i odpowiedzi

Jak długo trwa leczenie łupieżu suchego?

Czas leczenia jest kwestią indywidualną i zależy od stopnia zaawansowania problemu oraz systematyczności. Zazwyczaj widoczną poprawę obserwuje się po 2–4 tygodniach regularnego stosowania odpowiednich szamponów przeciwłupieżowych. Pełna kuracja powinna trwać dłużej, aby zapobiec nawrotom.

Czy przy łupieżu suchym można farbować włosy?

Teoretycznie tak, ale nie jest to zalecane w fazie zaostrzenia objawów. Chemiczne składniki farb, zwłaszcza amoniak, mogą dodatkowo podrażnić i wysuszyć skórę głowy, co nasili łupież. Jeśli musisz pofarbować włosy, wybieraj delikatne farby bez amoniaku i staraj się nie nakładać produktu bezpośrednio na skórę głowy.

Czy częste mycie głowy nasila łupież suchy?

To mit. Rzadkie mycie głowy sprzyja gromadzeniu się sebum i martwego naskórka, co stanowi pożywkę dla grzybów Malassezia. Przy łupieżu suchym należy myć głowę tak często, jak to konieczne (nawet codziennie), używając jednak łagodnych szamponów, które nie naruszają bariery ochronnej skóry. Ważne jest dokładne spłukiwanie detergentów.

Czy łupież suchy powoduje wypadanie włosów?

Sam łupież suchy bezpośrednio nie powoduje trwałego łysienia. Jednak uporczywe drapanie skóry głowy, osłabienie mieszków włosowych przez stan zapalny oraz zaniedbania pielęgnacyjne mogą przyczynić się do wzmożonej utraty włosów. Skuteczne wyleczenie łupieżu zazwyczaj zatrzymuje ten proces.

Czy łupież suchy może zniknąć sam?

Jest to mało prawdopodobne. Choć zmiana pory roku (np. na wiosnę/lato) może tymczasowo złagodzić objawy dzięki większej wilgotności powietrza, bez przywrócenia równowagi mikrobiomu i bariery hydrolipidowej problem będzie nawracał. Łupież suchy wymaga aktywnego działania – nawilżania i regulacji flory bakteryjnej.

 

Powiązane artykuły: 

Łupież tłusty a suchy – jak odróżnić? Objawy >>
Łupież >>
Łupież i jego objawy >>

Bibliografia:

1. Richard Rycroft, Stuart Robertson, Sarah Wakelin, Dermatologia, pod red. Lidii Rudnickiej i Małgorzaty Olszewskiej, Warszawa 2014.
2. Marta Wysocka, Łupież jako objaw – jego etiopatogeneza, leczenie i zapobieganie, Borgis - Nowa Medycyna 3/2002.
3. Beata Cygan, Postępowanie w łupieżu skóry owłosionej głowy, Lek w Polsce vol 23 nr 5’13 (265).
4. Marta Bednarek, Claudia Musiał, Najczęstsze problemy pacjenta trychologicznego – choroby skóry głowy, Kosmetologia Estetyczna 3 / 2019 / vol. 8

 

PIR/2026/88