Grzybica pachwin - przyczyny, objawy i leczenie

 

Grzybica pachwin (Tinea cruris) to zakażenie grzybicze zajmujące okolice pachwin, należy do grupy grzybic  skóry. Występuje najczęściej u mężczyzn i nastoletnich chłopców, stąd często mówi się o grzybicy pachwin u mężczyzn. Bardzo rzadko dotyka kobiet. Jej przebieg ma często charakter nawrotowy. Grzybica skóry pachwin jest spowodowana najczęściej przez dermatofity – organizmy żywiące się keratyną, czyli substancją występującą m.in. w ludzkim naskórku . Do organizmów wywołujących grzybicę pachwin należą najczęściej Trichophyton rubrum czy Epidermophyton floccosum.

Grzybica pachwin - przyczyny

Grzybica pachwin różne ma przyczyny. Do zakażenia pachwin dochodzi przez bezpośredni kontakt z patogenami bytującymi na ręcznikach, gąbkach i bieliźnie. Dermatofity, czyli organizmy odpowiedzialne za rozwój infekcji, bardzo lubią wilgoć, pocenie się i podrażnienia mechaniczne skóry.

Do infekcji może też dojść na skutek przeniesienia zakażenia z zaatakowanych grzybicą stóp lub narządów płciowych. Więcej na temat zaraźliwości i autozakażeń znajdziesz w części "Czy grzybica pachwin jest zaraźliwa?"

Do czynników sprzyjających wystąpieniu grzybicy pachwin należą:

• osłabienie układu odpornościowego,
• współwystępowanie innych schorzeń skóry, w tym atopowego zapalenia skóry,
• cukrzyca,
• otyłość,
• problemy z nadmierną potliwością,
• noszenie obcisłych ubrań lub bielizny z materiałów nieprzepuszczających powietrza.

 

Grzybica pachwin u dzieci i nastolatków 

Grzybica pachwin u małych dzieci (niemowląt i przedszkolaków) występuje stosunkowo rzadko. W tej grupie wiekowej zaczerwienienia w okolicy krocza są najczęściej wynikiem pieluszkowego zapalenia skóry lub zakażenia drożdżakami (Candida), a nie typowymi dermatofitami.

Problem ten staje się jednak znacznie częstszy w okresie dojrzewania. Grzybica pachwin u nastolatków dotyczy głównie chłopców aktywnych fizycznie. Burza hormonalna, zwiększona potliwość, korzystanie ze wspólnych pryszniców w szkole lub klubie sportowym oraz noszenie syntetycznych strojów treningowych to idealne warunki do rozwoju infekcji. Rodzice powinni uczulić młodych sportowców na konieczność dokładnego osuszania ciała po kąpieli i nieużywania wspólnych ręczników z kolegami z drużyny.

Grzybica pachwin - objawy

Pierwszym objawem grzybicy pachwin może być czerwona plama o nieregularnym kształcie, zlokalizowana na wewnętrznej powierzchni uda, z zaznaczoną wypukłością w części obwodowej. Jak wygląda grzybica pachwin? Wypukłość ta zwykle powiększa się na zewnątrz, pozostawiając przejaśnienie na środku zmienionej chorobowo skóry. Zmianom może towarzyszyć uczucie świądu lub pieczenia. Obwodowo występują grudki lub pęcherzyki. Zakażona skóra złuszcza się i pęka w obrębie zmian. Jeśli powyższe objawy pojawią się na skórze, należy udać się do lekarza dermatologa, który zleci wykonanie badania mykologicznego  na obecność grzybów.

Jak diagnozuje się grzybicę pachwin? 

Choć doświadczony dermatolog często potrafi rozpoznać grzybicę pachwin na podstawie samego obrazu klinicznego (wyglądu zmian), w celu potwierdzenia diagnozy i dobrania najskuteczniejszego leku, konieczne może być wykonanie badań specjalistycznych. Do najczęstszych metod diagnostycznych należą:

• Badanie mykologiczne (bezpośrednie i hodowla): lekarz pobiera zeskrobiny z chorobowo zmienionej skóry. Materiał oglądany jest pod mikroskopem (wynik natychmiastowy) oraz umieszczany na pożywce (na wynik hodowli czeka się zazwyczaj od 2 do 4 tygodni). Pozwala to precyzyjnie określić gatunek grzyba (np. Trichophyton rubrum).
• Lampa Wooda: to bezbolesne badanie polegające na oświetleniu skóry światłem ultrafioletowym. Niektóre rodzaje grzybów i bakterii fluoryzują (świecą) na charakterystyczne kolory, co pomaga w różnicowaniu grzybicy z łupieżem rumieniowym (wywoływanym przez bakterie Corynebacterium).

Prawidłowa diagnoza jest kluczowa, ponieważ stosowanie na własną rękę maści sterydowych (częsty błąd pacjentów) przy infekcji grzybiczej może zaostrzyć przebieg choroby i wywołać tzw. Tinea incognito – grzybicę o nietypowym, trudnym do rozpoznania wyglądzie.

Grzybica pachwin a wyprzenia – jak je odróżnić? 

Często pojawia się pytanie, jak wygląda grzybica pachwin w porównaniu do innych zmian skórnych, zwłaszcza wyprzeń. Wyprzenia to stany zapalne skóry, które powstają w fałdach skórnych (np. w pachwinach, pod piersiami, między pośladkami) na skutek tarcia, wilgoci i ciepła, prowadzących do maceracji naskórka. Chociaż objawy mogą być podobne, istnieją wyraźne różnice:

 

W przypadku wątpliwości lub braku poprawy po stosowaniu środków na wyprzenia, zawsze należy skonsultować się z dermatologiem, aby wykluczyć grzybicę skóry pachwin i wdrożyć odpowiednie leczenie grzybicy pachwin.

Aby ułatwić wstępne rozpoznanie, przygotowaliśmy tabelę porównującą trzy najczęstsze dolegliwości dotykające okolic intymnych:

Cecha	Grzybica pachwin (Tinea cruris)	Wyprzenia (Intertrigo)	Łuszczyca odwrócona (Psoriasis inversa)
Wygląd zmian	Pierścieniowate plamy z wyraźnym, ciemniejszym brzegiem i "czystszym" środkiem.	Rozmyte, jaskrawoczerwone plamy w głębi fałdów skóry, często wilgotne.	Gładkie, błyszczące, czerwone plamy bez łuski, wyraźnie odgraniczone.
Objawy	Silny świąd, czasem pieczenie.	Pieczenie, ból, świąd (często mniejszy niż przy grzybicy).	Ból, pękanie skóry, świąd.
Zapach	Może występować lekki zapach stęchlizny.	Często nieprzyjemny, drożdżowy zapach (wynik maceracji).	Zazwyczaj bez zapachu.
Lokalizacja	Pachwiny, uda, pośladki (zazwyczaj omija mosznę).	Dno fałdów skórnych (same zgięcia).	Pachwiny, szpara pośladkowa, pachy.

 

Czy grzybica pachwin jest zaraźliwa? 

Tak, grzybica pachwin jest zaraźliwa. Jest to infekcja wywoływana przez mikroorganizmy, które mogą być przenoszone z jednej osoby na drugą lub z jednej części ciała na drugą (autozakażenie). Zrozumienie sposobów przenoszenia jest niezwykle przydatne dla profilaktyki i skutecznego leczenia grzybicy pachwin.

Główne drogi zakażenia to:

• Bezpośredni kontakt: przez kontakt skóra do skóry z osobą zakażoną.

Grzybica pachwin a współżycie to ważny aspekt – choć nie jest to choroba przenoszona drogą płciową w typowym sensie, intymny kontakt może sprzyjać przeniesieniu grzybów, zwłaszcza jeśli jeden z partnerów ma aktywną infekcję w okolicy pachwin lub narządów płciowych.

• Pośredni kontakt: poprzez dzielenie przedmiotów osobistych, takich jak ręczniki, gąbki, maszynki do golenia, odzież, a nawet pościel. Grzyby mogą przetrwać na tych powierzchniach przez pewien czas.
• Środowisko publiczne: baseny, sauny, szatnie, prysznice publiczne to miejsca, gdzie panują idealne warunki (ciepło i wilgoć) do rozwoju i przenoszenia grzybów. Chodzenie boso w takich miejscach zwiększa ryzyko zakażenia.
• Autozakażenie ze stóp: bardzo częstym źródłem grzybicy w pachwinach jest przeniesienie zakażenia z innych części ciała, zwłaszcza z grzybicy stóp (tzw. stopa atlety) lub paznokci. Niewyleczona grzybica stóp może łatwo rozprzestrzenić się na pachwiny, gdy osoba dotyka stóp, a następnie pachwin, lub gdy używa tego samego ręcznika do osuszania obu obszarów. Dlatego tak ważne jest jednoczesne leczenie wszystkich ognisk grzybicy na ciele, aby zapobiec nawrotom i autozakażeniom. Profilaktyka, taka jak dokładne osuszanie stóp i pachwin po kąpieli, oraz noszenie klapek w miejscach publicznych, jest niezwykle istotna.

Leczenie grzybicy pachwin

Leczenie grzybicy  pachwin jest zazwyczaj skuteczne, ale wymaga konsekwencji. Małe ogniska grzybicy pachwin można leczyć miejscowo, jednak te większe i bardziej rozległe wymagają już leczenia doustnego. W leczeniu grzybicy w pachwinach stosuje się kremy, maści i żele zawierające substancje przeciwgrzybicze - część z nich jest dostępna bez recepty. Terapia miejscowa trwa zazwyczaj od 2 do 4 tygodni. W leczeniu miejscowym bardzo dobre rezultaty daje stosowanie cyklopiroksolaminy w kremie, żelu lub w płynie, zaś rozległe i sączące się zmiany leczone są poprzez podawanie doustne przez okres 2 tygodni itrakonazolu, terbinafiny  czy flukonazolu. Leki na grzybicę pachwin powinny być zawsze dobrane przez lekarza, zwłaszcza w przypadku leczenia doustnego.

Krem, żel czy płyn – co wybrać na grzybicę pachwin?

Wybór formy leku zależy od specyfiki zmian skórnych:

• Kremy i maści: najlepiej sprawdzają się na skórę suchą i łuszczącą, tworząc warstwę ochronną.
• Żele i płyny: są zalecane, gdy skóra jest wilgotna, sącząca się lub w miejscach mocno owłosionych, ponieważ szybciej się wchłaniają i nie pozostawiają tłustej warstwy, która mogłaby sprzyjać maceracji naskórka w fałdach skóry.
• Pudry i zasypki: stosuje się je głównie profilaktycznie lub wspomagająco, aby osuszać skórę i zmniejszać tarcie, jednak rzadko stanowią one jedyną formę leczenia aktywnej infekcji.

Ponieważ grzybica pachwin jest przypadłością często nawracającą, zaleca się aby długość terapii była zgodna ściśle z zaleceniami lekarza. Jak wyleczyć grzybicę pachwin skutecznie? Istotne jest przestrzeganie zaleceń lekarskich i kontynuowanie leczenia nawet po ustąpieniu objawów.

W trakcie leczenia warto nosić luźne bokserki, które zapobiegają otarciom pachwin oraz zapewniają dostęp powietrza. Do czasu wyleczenia grzybicy pachwin należy powstrzymać się od kontaktów seksualnych, aby uniknąć przeniesienia infekcji.

 

Dieta przy grzybicy pachwin – jak wspomóc organizm od wewnątrz? 

Choć grzybica pachwin jest infekcją powierzchowną, stan naszych jelit i ogólna odporność mają wpływ na podatność na zakażenia oraz częstotliwość nawrotów. Aby wspomóc leczenie farmakologiczne, warto wprowadzić czasowe modyfikacje w jadłospisie:

Ogranicz cukry proste: grzyby (zwłaszcza drożdżaki) „żywią się” cukrem. Warto zredukować spożycie słodyczy, słodkich napojów oraz produktów z białej mąki. Postaw na naturalne probiotyki: kiszonki, kefiry i jogurty naturalne zawierające żywe kultury bakterii, pomagają odbudować mikroflorę jelitową, co wspomaga odporność. Zwiększ podaż cynku i witamin z grupy B: składniki te odpowiadają za regenerację naskórka. Znajdziesz je w pestkach dyni, orzechach, kaszach i roślinach strączkowych.

Domowe sposoby na grzybicę pachwin (wspomaganie) 

Domowe sposoby na grzybicę pachwin mogą stanowić cenne wsparcie dla terapii farmakologicznej, ale nigdy nie powinny jej zastępować. Ich celem jest łagodzenie objawów, przyspieszenie gojenia i stworzenie mniej sprzyjających warunków dla rozwoju grzybów. Oto kilka sprawdzonych metod:

• Higiena i suchość: to podstawa. Regularne mycie zmienionych miejsc łagodnym mydłem i dokładne osuszanie skóry, najlepiej poprzez delikatne przykładanie ręcznika, a nie pocieranie. Grzyby nie lubią suchego środowiska.
• Luźna, przewiewna odzież: noszenie bawełnianej bielizny i luźnych ubrań, które zapewniają cyrkulację powietrza i zmniejszają pocenie się.
• Kąpiele z dodatkami:
  • Ocet jabłkowy: rozcieńczony ocet jabłkowy (np. 1 część octu na 2-3 części wody) może być stosowany do przemywania zmienionych miejsc. Posiada właściwości przeciwgrzybicze i przywraca naturalne pH skóry.
  • Sól Epsom: kąpiele z solą Epsom mogą pomóc złagodzić swędzenie i stany zapalne.
  • Soda oczyszczona: pasta z sody oczyszczonej i wody, stosowana na krótko na zmienione miejsca, może pomóc w osuszaniu skóry i łagodzeniu świądu.
• Olejek z drzewa herbacianego: ten olejek eteryczny ma silne właściwości przeciwgrzybicze. Należy go jednak zawsze rozcieńczyć w oleju bazowym (np. kokosowym, migdałowym) przed nałożeniem na skórę, aby uniknąć podrażnień. Stosować punktowo.
• Czosnek: jest znany ze swoich właściwości przeciwgrzybiczych. Można go dodawać do diety. Żywienie w grzybicy odgrywa ważną rolę w ogólnym wsparciu odporności organizmu.
• Aloes: żel aloesowy może łagodzić podrażnienia i przyspieszać gojenie.

Pamiętaj, że domowe sposoby na grzybicę pachwin to nie leczenie to jedynie wsparcie, a w przypadku braku poprawy lub pogorszenia objawów, należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem, który doradzi, czym leczyć grzybicę pachwin skutecznie.

 

 

Powikłania nieleczonej grzybicy 

Nieleczona grzybica pachwin może prowadzić do szeregu nieprzyjemnych i poważnych powikłań, które mogą znacząco obniżyć jakość życia i utrudnić późniejsze leczenie. Ignorowanie objawów i zwlekanie z wizytą u lekarza to prosta droga do pogorszenia stanu zdrowia.

Najczęstsze powikłania nieleczonej grzybicy pachwin to:

• Rozprzestrzenianie się infekcji: grzybica może łatwo rozprzestrzenić się na sąsiednie obszary ciała – na pośladki, podbrzusze, wewnętrzną stronę ud, a nawet na inne części ciała poprzez autozakażenie (np. na stopy, dłonie).
• Wtórne infekcje bakteryjne: uszkodzona skóra, ciągłe drapanie i wilgotne środowisko stwarzają idealne warunki dla rozwoju bakterii. Może to prowadzić do wtórnych infekcji bakteryjnych, które objawiają się ropnymi zmianami, silnym bólem, a nawet gorączką. Wymagają one wtedy leczenia antybiotykami.
• Przewlekły świąd i ból: ciągłe swędzenie i pieczenie mogą być niezwykle uciążliwe, prowadząc do bezsenności, rozdrażnienia i ogólnego obniżenia samopoczucia.
• Blizny i przebarwienia: długotrwały stan zapalny i uszkodzenia skóry mogą pozostawić trwałe blizny lub przebarwienia (hiperpigmentację lub hipopigmentację) w zmienionych miejscach.
• Egzematyzacja: w niektórych przypadkach, przewlekła grzybica może prowadzić do rozwoju wyprysku (egzemy) w obrębie zakażonych obszarów, co dodatkowo komplikuje leczenie.
• Wpływ na życie społeczne i intymne: widoczne zmiany skórne i uporczywy świąd mogą prowadzić do poczucia wstydu, unikania aktywności społecznych, sportowych oraz problemów w relacjach intymnych.
• Trudniejsze leczenie: im dłużej grzybica jest nieleczona, tym trudniej i dłużej trwa jej wyleczenie. Grzyby mogą stać się bardziej oporne na standardowe terapie, wymagając silniejszych leków doustnych i dłuższego czasu leczenia.

Dlatego tak ważne jest, aby nie ignorować pierwszych objawów i jak najszybciej skonsultować się z lekarzem zanim dojdzie do powikłań.

Profilaktyka grzybicy pachwin

Aby uniknąć grzybicy pachwin, należy przede wszystkim dbać o higienę skóry ciała przez regularne, codzienne korzystanie z prysznica i mycie ciała za pomocą łagodnych mydeł i żeli. Ważny jest odpowiedni dobór bielizny i odzieży. Powinna być z naturalnych, przewiewnych materiałów, najlepiej bawełny. Warto wybierać luźne, niekrępujące ubrania, które zapobiegają nadmiernej potliwości. Codzienna zmiana bielizny to podstawa.

Każdorazowo po treningu należy wziąć prysznic i uprać ubrania, w których się ćwiczyło. Z kolei przed treningiem warto korzystać z pudrów i zasypek, by zabezpieczyć odpowiednio skórę pachwin. Aby nie zarazić się grzybicą, nie powinno się używać cudzych ręczników i gąbek, a do sauny i pod prysznic w miejscach publicznych (np. na basenie czy siłowni) należy zawsze chodzić w klapkach.

Pytania i odpowiedzi

Jak długo trwa leczenie grzybicy pachwin?

Leczenie miejscowe przy użyciu maści lub kremów trwa zazwyczaj od 2 do 4 tygodni. Należy pamiętać, aby nie przerywać kuracji natychmiast po ustąpieniu widocznych objawów, lecz kontynuować ją zgodnie z zaleceniami lekarza. Przedwczesne odstawienie leków jest jedną z głównych przyczyn nawrotów choroby.

Czy przy grzybicy pachwin można uprawiać seks?

Nie, do czasu całkowitego wyleczenia infekcji zaleca się powstrzymanie od kontaktów seksualnych. Mimo że grzybica pachwin nie jest klasyfikowana jako choroba weneryczna, bliski kontakt "skóra do skóry" stwarza bardzo wysokie ryzyko przeniesienia zakażenia na partnera.

Czy grzybica pachwin atakuje również narządy płciowe (mosznę)?

To zależy od rodzaju patogenu. W przypadku klasycznej grzybicy wywołanej przez dermatofity (najczęstszej u mężczyzn), zmiany chorobowe obejmują pachwiny i uda, ale moszna zazwyczaj pozostaje niezmieniona. Jeśli stan zapalny obejmuje również mosznę lub penisa, może to sugerować infekcję drożdżakową (kandydozę) lub inne schorzenie dermatologiczne.

Czy domowe sposoby wystarczą, by wyleczyć grzybicę?

Nie. Domowe metody, takie jak przemywanie octem jabłkowym czy stosowanie olejku z drzewa herbacianego, powinny być traktowane wyłącznie jako wsparcie terapii właściwej. Mogą one łagodzić świąd i wspomagać higienę, ale nie zastąpią leków przeciwgrzybiczych (np. z cyklopiroksolaminą). Opieranie się tylko na domowych sposobach może prowadzić do zaostrzenia infekcji i powikłań.

 

Powiązane artykuły:

Leczenie grzybicy >>
Wszystko o grzybicy >>
Grzybice skóry gładkiej >>

Bibliografia:

1. Leczenie powierzchownych zakażeń grzybiczych – rekomendacje ekspertów Sekcji Mikologicznej Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, Romuald Maleszka, Zygmunt Adamski , Jacek Szepietowski , Eugeniusz Baran, Przegląd Dermatologiczny 2015, 102, 305–315
2. Elewski B.: Grzybicze zakażenia skóry, Alfa Medica Press: Bielsko-Biała 2000. ISBN 83-86019-86-1
3. „Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową” Stefania Jabłońska, Sławomir Majewski
4. „Leczenie chorób skóry” red. Andrzej Kaszuba
5. „Leczenie chorób skóry i chorób przenoszonych drogą płciową” red. Jacek Szepietowski i Adam Reich
6. “Diagnosis, prevention and treatment of fungal infections” D. Gould, w: Primary Health Care. 22, 6, 32-39. Date of acceptance: January 16 2012
7. „Klinika zakażeń grzybiczych skóry i jej przydatków w praktyce lekarza rodzinnego – problem ciągle aktualny” D. Trzmiel, A. Lis-Święty, B. Bergler-Czop, w: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2011, Tom 17, Nr 4, 212-217
8. „Profilaktyka i leczenie grzybic” G. Kądziela-Wypyska, R. Miturska, Bartłomiej Wawrzycki, G. Chodorowska, w: Medycyna Rodzinna 5/2004, s. 201-204

 

PIR/2026/76