Cyklopiroks: doświadczenia własne – Wrocław

Cyklopiroks jest substancją stosowaną do leczenia miejscowego grzybic powierzchownych. Pod względem budowy chemicznej związek ten należy do grupy hydroksypirydonów (ryc. 1). Spektrum działania preparatu obejmuje prawie wszystkie chorobotwórcze dla człowieka grzyby dermatofitowe, a także drożdże i pleśnie. Wśród rodzajów patogenów wrażliwych na tę substancję wymienia się grzyby z rodzajów: Trichophyton, Epidermophyton, Microsporum, Candida, Sporothrix, Blastomyces, Aspergillus i Penicillium. Równie ważne jest oddziaływanie cyklopiroksu na grzyby z rodzaju Malassezia, co poszerza zakres jego wskazań dermatologicznych.
Lek ten wykazuje także działanie przeciwbakteryjne względem wielu istotnych klinicznie bakterii Gram-ujemnych i Gram-dodatnich, w tym z rodzajów Staphylococcus spp., Streptococcus spp., Escherichia spp., Proteus spp., Klebsiella spp., Salmonella spp., Shigella spp., Bacillus spp., Pseudomonas spp. czy Mycoplasma spp. [1, 2]. Jest to zatem substancja o bardzo szerokim zakresie działania.
Rycina 1. Budowa chemiczna cyklopiroksu
cyklopiroks

Lek łatwo przenika przez warstwę rogową naskórka do skóry właściwej i przez płytkę paznokciową. W dużych stężeniach gromadzi się w warstwie rogowej, mieszkach włosowych i paznokciach, co sprawia, że łatwiej penetruje zajęty infekcją obszar [1, 2]. Dodatkową zaletą cyklopiroksu jest działanie przeciwzapalne związane z hamowaniem syntezy prostaglandyn (PGE2, prostaglandin E2) i leukotrienów (LTB4, leukotriene B4) w granulocytach wielojądrzastych, a także hamowanie syntezy 5-lipooksygenazy i cyklooksygenazy.

Siła działania przeciwzapalnego cyklopiroksu jest większa niż innych preparatów przeciwgrzybiczych stosowanych w leczeniu miejscowym, przede wszystkim azolowych [3]. Jego działanie przeciwgrzybicze polega na chelatowaniu trójwartościowych jonów Fe3+, Al3+. Proces ten hamuje funkcje metaloenzymów, głównie cytochromów, katalaz i peroksydaz odpowiedzialnych za proces oddychania komórkowego i transport jonów przez błonę cytoplazmatyczną. Złożony mechanizm działania leku zapewnia mu wysoką skuteczność, a oporność drobnoustrojów rozwija się bardzo rzadko.
Cyklopiroks jest dostępny w stężeniu 1% w postaciach: kremu, szamponu, żelu, roztworu, globulek dopochwowych, oraz w stężeniu 8% w postaci lakieru. Zazwyczaj jest dobrze tolerowany, a działania niepożądane, takie jak miejscowe podrażnienie i alergizację, obserwuje się bardzo rzadko.

CYKLOPIROKS W REKOMENDACJACH POLSKIEGO TOWARZYSTWA DERMATOLOGICZNEGO

Łojotokowe zapalenie skóry

Wśród wskazań do zastosowania cyklopiroksu znajduje się m.in. łojotokowe zapalenie skóry. Z doświadczenia autorów wynika, iż lek jest skuteczny w tej jednostce chorobowej i jego zastosowanie powinno być terapią pierwszego rzutu, zwłaszcza na owłosionej skórze głowy. W konsensusie dotyczącym leczenia łojotokowego zapalenia skóry wydanym przez Polskie Towarzystwo Dermatologiczne zaleca się stosowanie cyklopiroksu 1% w formie szamponu 2–3 razy w tygodniu przez 4 tygodnie (ryc. 2). Dwukrotna aplikacja w ciągu tygodnia zapewnia większą skuteczność niż stosowanie raz w tygodniu. Szampon przed spłukaniem powinien pozostać przez kilka minut na leczonej powierzchni. Proponuje się również profilaktykę łojotokowego zapalenia skóry w formie stosowania szamponu raz w tygodniu przez 3 miesiące, co zapobiega nawrotom choroby [3].

Do chorób łojotokowych należy również łupież owłosionej skóry głowy. Stanowi on istotny problem wśród pacjentów dorosłych i młodzieży. Często ma charakter nawrotowy ze zmiennymi okresami remisji i nasilenia zmian chorobowych. Poza występowaniem charakterystycznych zgrupowanych lub rozsianych srebrzystobiałych łusek część pacjentów zgłasza świąd. W przypadku nasilenia się stanu zapalnego ze zmian o charakterze łupieżu może rozwinąć się łojotokowe zapalnie skóry, dlatego leczenie w początkowym okresie jest tak istotne. W terapii stosuje się szampony z cyklopiroksem w schemacie jak w łojotokowym zapaleniu skóry, umożliwiające osiągnięcie remisji choroby.

Zakażenia grzybicze skóry i jej przydatków

Polskie Towarzystwo Dermatologiczne rekomenduje cyklopiroks również w grzybicy paznokci. Jeśli proces chorobowy dotyczy mniej niż trzech płytek paznokciowych i nie przekracza połowy ich powierzchni, preparat może być stosowany w postaci lakieru 2–3 razy w tygodniu przez 6 miesięcy w przypadku grzybicy paznokci rąk i przez 12 miesięcy w przypadku grzybicy paznokci stóp. Gdy zachodzi potrzeba zastosowania leku ogólnego, zaleca się skojarzenie go z miejscowo stosowanym cyklopiroksem przez całe leczenie systemowe [4]. Podobnie w przypadku leczenia grzybicy stóp cyklopiroks może być stosowany w postaci kremu, żelu lub zawiesiny 2 razy dziennie przez 4 tygodnie.

Preparaty zawierające cyklopiroks dobrze sprawdzają się w leczeniu grzybicy owłosionej skóry głowy jako uzupełnienie podstawowej terapii ogólnej. Zaleca się wówczas również leczenie podtrzymujące preparatami zewnętrznymi, w tym cyklopiroksem 1% w szamponie 2 razy w tygodniu.

Cyklopiroks może być także stosowany w grzybicy skóry gładkiej i grzybicy pachwin, zwłaszcza z towarzyszącym stanem zapalnym. Ponadto obserwuje się korzystne działanie preparatu w leczeniu zmian o charakterze wyprzenia drożdżakowego fałdów skóry, nie tylko ze względu na jego działanie przeciwdrożdżakowe i przeciwzapalne, ale również ze względu na hamowanie kolonizacji bakteriami chorobotwórczymi. W postaci kremu, zawiesiny lub szamponu preparat jest stosowany w leczeniu łupieżu pstrego, a efekt terapeutyczny osiąga się przy stosowaniu 2 razy dziennie przez 14 dni. Cyklopiroks jest więc substancją o szerokim spektrum działania, chętnie wykorzystywaną do leczenia schorzeń dermatologicznych o podłożu grzybiczym.

Rycina 2. Schemat leczenia miejscowego łojotokowego zapalenia skóry
ZASTOSOWANIE CYKLOPIROKSU

CYKLOPIROKS STOSOWANY W OŚRODKU WROCŁAWSKIM

Doświadczenia własne wskazują na wysoką skuteczność leczenia cyklopiroksem wielu typów powierzchownych zakażeń grzybiczych skóry. Główne wskazania wraz z ich zdjęciową ikonografią przypadków, w których z powodzeniem przeprowadziliśmy leczenie cyklopiroksem, zostały zebrane w tabeli 1. Na szczególne podkreślenie zasługuje dostępność substancji czynnej w różnorodnych podłożach, co umożliwia łatwy dobór leku do danej jednostki chorobowej. Ponadto ważnym argumentem za wyborem cyklopiroksu jest istotne dodatkowe działanie przeciwzapalne leku.

Tabela 1. Cyklopiroks: główne wskazania terapeutyczne
WskazanieIlustracjaForma leku
Łojotokowe zapalenie skóry Łojotokowe zapalenie skóry Skóra owłosiona: 1% lub 1,5%, szampon, 2–3 razy w tygodniu przez 4 tygodnie.
Skóra gładka: 1%, krem lub roztwór do stosowania na skórę.
Grzybica paznokci Grzybica paznokci Zmiany zajmują mniej niż 3 płytki paznokciowe i nie przekraczają 50% ich powierzchni: 1–2 razy w tygodniu przez 6 miesięcy (w przypadku rąk) i 12 miesięcy (w przypadku stóp).
Jeśli konieczne jest leczenie ogólne, należy skojarzyć je z leczeniem zewnętrznym cyklopiroksem 1–2 razy w tygodniu przez cały okres terapii.
Grzybica stóp Grzybica stóp Cyklopiroks w postaci kremu, żelu lub zawiesiny, 2 razy dziennie przez 4 tygodnie.
Grzybica skóry owłosionej Grzybica skóry owłosionej Cyklopiroks w postaci maści lub roztworu, jako leczenie skojarzone z preparatami ogólnymi.
Grzybica skóry gładkiej, pachwin Grzybica skóry gładkiej, pachwin Cyklopiroks w kremie 2 razy dziennie.
Drożdżyca wyprzeniowa fałdów skórnych Drożdżyca wyprzeniowa fałdów skórnych Cyklopiroks w kremie 2 razy dziennie przez 2–4 tygodnie.
 
Opracowanie merytoryczne: lek. Marta Wojciechowska-Zdrojowy, dr hab. n. med. Anita Hryncewicz-Gwóźdź, prof. dr hab. n. med. Jacek Szepietowski
Bibliografia:
  1. Cisło M.: Cyklopiroks – właściwości farmakologiczne i zastosowanie kliniczne. Mikol. Lek., 2000, 7: 165-169.
  2. Plomer-Niezgoda E., Hryncewicz-Gwóźdź A., Maj J., Czarnecka A.: Cyklopiroksolamina – nowe spojrzenie na mechanizm działania. Skuteczność działania. Mikol. Lek., 2006, 13(2): 149-152.
  3. Baran E., Szepietowski J., Maleszka R. et al.: Łojotokowe zapalenie skóry i łupież: konsensus postępowania terapeutycznego. Wytyczne rekomendowane przez Polskie Towarzystwo Dermatologiczne. Derm. Klin., 2006, 8(4): 229-234.
  4. Maleszka R., Adamski Z., Szepietowski J., Baran E.: Leczenie powierzchownych zakażeń grzybiczych – rekomendacje ekspertów Sekcji Mikologicznej Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego. Przegl. Dermatol., 2015, 102: 305-315.
PIROLAM LAKIER
80 MG/G
ZOBACZ WIĘCEJ Pirolam lakier
Lek OTC
PIROLAM 10 MG/G,
ŻEL NA SKÓRĘ
ZOBACZ WIĘCEJ Pirolam żel
Lek OTC
PIROLAM 10 MG/G,
ROZTWÓR NA SKÓRĘ
ZOBACZ WIĘCEJ Pirolam roztwór
Lek OTC
PIROLAM 10 MG/G,
zawiesina na skórę
ZOBACZ WIĘCEJ Pirolam zawiesina
Lek OTC

Zobacz także

Cyklopiroks: doświadczenia własne – Poznań
Cyklopiroks: doświadczenia własne – Poznań
CZYTAJ WIĘCEJ
Grzybice powierzchowne skóry i paznokci
Kogo atakują grzybice? Najczęściej osoby, które przez większość czasu noszą zamknięte,...
CZYTAJ WIĘCEJ
Cyklopiroks: doświadczenia własne – Olsztyn
Cyklopiroks: doświadczenia własne – Olsztyn
CZYTAJ WIĘCEJ